ผู้เขียน: 悅璃乃 (えりの)(jpdong@hpu.edu.kg)

เกมทายตัวเลข

คนสามคนเดินทาง เหลือเศษสองเจ็ดสิบหา
ห้าต้นเหมยผลิบาน เหลือยี่สิบเอ็ดกิ่ง
ลูกเจ็ดกลับมาพร้อมหน้า ตรงกับครึ่งเดือนพอดี
หารด้วยหนึ่งร้อยห้า แล้วคำตอบจะปรากฏ

——— เฉิง ต้าจุ้ย（程大位）, ตำรารวมศิลปะการคำนวณ (ราชวงศ์หมิง)

ครั้งแรกที่ผมสนใจ {{ann|“ทฤษฎีบทเศษเหลือของจีน”|ทฤษฎีบทเศษเหลือของจีน (Chinese Remainder Theorem)|ทฤษฎีบทสำคัญในสาขาทฤษฎีจำนวน ใช้ในการหาคำตอบของระบบสมการเชิงโมดูลาร์ และเป็นพื้นฐานของคณิตศาสตร์และวิทยาการเข้ารหัสสมัยใหม่|}} ก็เพราะชื่อของมันโดดเด่นมากเมื่อเทียบกับทฤษฎีบทอื่น ๆ แม้แต่วิธีแก้ที่เรียกว่า {{ann|“วิธีหาค่าผกผันตามสูตรต้าเหยี่ยน ของฉินจิ่วเสา”|วิธีหาค่าผกผันตามสูตรต้าเหยี่ยน ของฉินจิ่วเสา|อัลกอริทึมสำหรับหาค่าผกผันเชิงโมดูลาร์ คิดค้นโดยนักคณิตศาสตร์จีน ฉินจิ่วเสา (秦九韶) ในคริสต์ศตวรรษที่ 13|}} ก็เป็นชื่อที่สง่างาม และกระตุ้นจินตนาการของนักเรียนมัธยมได้อย่างไม่รู้จบ ต้นกำเนิดของมรดกทางคณิตศาสตร์อันน่าทึ่งนี้อยู่ใน คัมภีร์คณิตศาสตร์ของซุนจื่อ ซึ่งรจนาขึ้นในช่วง {{ann|ราชวงศ์เหนือและใต้|ราชวงศ์เหนือและใต้|ช่วงเวลาของประวัติศาสตร์จีนระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 5–6 ก่อนการรวมแผ่นดินในสมัยราชวงศ์สุย|}} ผู้ประพันธ์ไม่ใช่ ซุนอู่ แม่ทัพแห่งรัฐอู๋ในปลายยุคชุนชิว ผู้เป็นที่รู้จักจากตำรา ศิลปะแห่งสงคราม (The Art of War) หากแต่เป็นนักคณิตศาสตร์อีกผู้หนึ่งที่มีชื่อว่า ซุนจื่อ โจทย์ {{ann|“ไก่กับกระต่ายอยู่ในกรงเดียวกัน”|ไก่กับกระต่ายอยู่ในกรงเดียวกัน|โจทย์คณิตศาสตร์โบราณของจีน โดยกำหนดจำนวนหัวและจำนวนขาของไก่กับกระต่าย แล้วให้หาว่ามีไก่และกระต่ายอย่างละกี่ตัว ตัวอย่างเช่น หากมี 35 หัว 94 ขา จะมีไก่ 23 ตัว และกระต่าย 12 ตัว โจทย์นี้เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายในประเทศจีน และนักเรียนจีนแทบทุกคนเคยพบในช่วงวัยเรียน|}} ซึ่งถือเป็นโจทย์คณิตศาสตร์คลาสสิกที่คนจีนแทบทุกคนรู้จัก ก็ปรากฏอยู่ในหนังสือเล่มนี้เช่นกัน

เผยแพร่เมื่อ 2026-07-25 ที่ 閑時茶話 และอัปเดตล่าสุดเมื่อ 2026-07-25